13 989
edycji
Polska: Różnice pomiędzy wersjami
Przejdź do nawigacji
Przejdź do wyszukiwania
brak opisu edycji
| Linia 57: | Linia 57: | ||
W efekcie Jesieni Ludów obalono władzę komunistyczną i niedługo potem Polska stała się państwem o ustroju demokratycznym, określanym jako III Rzeczpospolita. Zreformowano gospodarkę i powrócono do modelu rynkowego. | W efekcie Jesieni Ludów obalono władzę komunistyczną i niedługo potem Polska stała się państwem o ustroju demokratycznym, określanym jako III Rzeczpospolita. Zreformowano gospodarkę i powrócono do modelu rynkowego. | ||
<br> | <br> | ||
==Ustrój polityczny== | |||
Na podstawie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 1997 Polska jest republiką parlamentarną z systemem parlamentarno-gabinetowym, opierającą się na trójpodziale władzy. | |||
<br> | |||
==Konstytucja== | |||
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej to najważniejszy akt prawny w Polsce, uchwalony 2 kwietnia 1997 przez Zgromadzenie Narodowe i zatwierdzony w ogólnonarodowym referendum 25 maja 1997. Został ogłoszony w Dzienniku Ustaw: Dz.U. z 1997 r. nr 78, poz. 483, wszedł w życie 17 października 1997. Konstytucja złożona jest z preambuły i 13 rozdziałów, w tym 243 artykuły.<br> | |||
Konstytucja określa charakter ustroju państwowego. Ukazuje sposób zorganizowania i działania głównych organów państwa. Definiuje status prawny obywateli i sposób ich wpływania na politykę państwa. | |||
<br> | |||
== Podział administracyjny == | |||
{{Osobny artykuł|Podział administracyjny Polski}} | |||
Polska jest państwem unitarnym<ref>Art. 3 Konstytucji.</ref>, a ustrój jej władzy lokalnej opiera się na dualizmie, gdyż poza agendami administracji rządowej istnieje [[samorząd terytorialny]]<ref>{{Cytuj książkę |nazwisko = Garlicki |imię = Leszek |autor link = Lech Garlicki |tytuł = Polskie prawo konstytucyjne |wydanie = 11 |wydawca = Liber |miejsce = Warszawa |rok = 2007 |strony = 299 |isbn = 978-83-7206-142-3}}</ref>, powołany do zadań publicznych niezastrzeżonych dla innych organów władzy<ref>Art. 163 Konstytucji.</ref>. Jego podstawową jednostkę stanowi [[Gmina (Polska)|gmina]]<ref>Art. 164 ust. 1 Konstytucji.</ref>. | |||
{{Polska województwa 2|float=right}} | |||
Od 1 stycznia 1999 obowiązuje trzystopniowy podział administracyjny kraju na | |||
* jednostki I stopnia – 16 [[Województwo|województw]] | |||
* jednostki II stopnia – 380 ''[[Powiat (Polska)|powiatów]]'', w tym: | |||
** 66 [[Miasto na prawach powiatu|miast na prawach powiatu]] – gminy o statusie [[Miasto#Polska|miasta]], wykonujące zadania powiatu, potocznie zwane „powiatami grodzkimi”, | |||
** 314 [[Powiat (Polska)|powiatów]] – skupiają od kilku do kilkunastu sąsiadujących ze sobą [[Gmina|gmin]], potocznie zwane „powiatami ziemskimi”; mogą mieć siedzibę w mieście na prawach powiatu, które nie leży na ich obszarze | |||
* jednostki III stopnia – 2477 [[Lista gmin w Polsce|gmin]], w tym: | |||
** 302 [[Gmina miejska|miejskie]] – gminy, które zawierają się w administracyjnych granicach miasta (w tym 66 gmin będących jednocześnie miastami na prawach powiatu), | |||
** 638 [[Gmina miejsko-wiejska|miejsko-wiejskich]] – gminy, w skład których wchodzi miasto oraz kilka wsi, | |||
** 1537 [[Gmina wiejska|wiejskich]] – gminy, które na swoim terytorium nie zawierają miasta (z tego 158 takich gmin ma siedzibę w [[Miasto|mieście]] poza swoim obszarem, tzw. [[gmina obwarzankowa]]). | |||
(według stanu z 1 stycznia 2019) | |||
=== Samorząd terytorialny === | |||
W Polsce wyróżnia się trójszczeblowy samorząd<ref name="G301">{{Cytuj książkę |autor = [[Lech Garlicki]] |tytuł = Polskie prawo konstytucyjne |wydanie = 11 |wydawca = Liber |miejsce = Warszawa |rok = 2007 |strony = 301 |isbn = 978-83-7206-142-3}}</ref>: | |||
* [[samorząd gminny]] | |||
* [[samorząd powiatowy]] | |||
* [[samorząd województwa]]. | |||
Jednostki samorządu terytorialnego (gminy, powiaty i województwa) mają osobowość prawną<ref>Art. 165 ust. 1 Konstytucji.</ref> i zapewniony udział w dochodach publicznych<ref>Art. 167 Konstytucji.</ref>. [[Wybory samorządowe w Polsce|Wybory do organów stanowiących]] są powszechne, równe, bezpośrednie i przeprowadzane w głosowaniu tajnym<ref>Art. 169 ust. 1 Konstytucji.</ref>. | |||
<br> | <br> | ||
[[Category:Państwa Europy]] | [[Category:Państwa Europy]] | ||